نادرست‌‌ترین جمله در مورد مهندسی صنایع
ساعت ٩:٢۸ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/۸/۳٠ 

نمی‌دانم چه کسی این جمله را به زبان مهندسین صنایع انداخته، ولی فکر می‌کنم این جمله معرو‌ف‌ترین و در عین حال، نادرست‌ترین تعریف از مهندسی صنایع است:
مهندسی صنایع، اقیانوسی است به عمل یک سانتی‌متر
شاید تا چند سال پیش این جمله صحیح بود و در آگهی‌های استخدام مشاهده می‌شد که سازمانها به "یک مهندس صنایع" احتیاج داشتند، ولی امروزه با نگاه به همان آگهی‌های استخدام می‌توان دید که  سازمانها به دنبال مهندسین صنایع با تجربه در یک حوزه تخصصی مانند مدیریت کیفیت، مدیریت پروژه و ... هستند.
در صحبت با دانشجویانی که گاها برای اجرای کارآموزی یا پروژه‌های درسی به شرکت می‌آیند، متوجه شدم بعضی از آنها با تکیه بر این تعریف نا‌درست، هیچ کدام از شاخه‌های مهندسی صنایع را به صورت تخصصی دنبال نمی‌کنند، که متاسفانه پس از دانش‌آموختگی، تازه متوجه می‌شوند چه ساده فرصتهای کسب تخصص را از دست داده‌اند.


کلمات کلیدی:
 
چه می‌خواهیم؟
ساعت ٧:۳٤ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/۸/٢٧ 

گاهی اوقات در زندگی، می‌دانیم که چه چیزی نمی‌خواهیم ولی نمی‌دانیم که چه چیزی می‌خواهیم.
گاهی پله‌های نردبان ترقی را دو تا یکی بالا می‌رویم ولی وقتی به بالای آن می‌رسیم، متوجه می‌شویم که نردبان را مقابل دیواری اشتباه قرار داده‌ایم.


کلمات کلیدی:
 
دو قبضه
ساعت ۱٠:٥٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/۸/٢٤ 

چند وقت پیش در محل کار، یک بسته پستی دریافت کردم که روی آن مهر شده بود: "دوقبضه". از دوستان پرسیدم دوقبضه یعنی چی؟ یکی جواب داد احتمالا به معنی فوری و اضطراری است. دیگری گفت یعنی محرمانه؛ و همینطور هر کدام به اظهار نظر کارشناسانه پرداختند.
بالاخره بعد از کلی فسفر سوزاندن فهمیدیم که دوقبضه، یکی از خدمات پستی است که برای اطمینان فرستنده از تحویل بسته پستی به گیرنده ایجاد شده است. به این صورت که دریافت کننده بسته پستی، دو قبض رسید را امضاء می‌کند که یک نسخه را پست برمی‌دارد و قبض دیگر را به ارسال کننده عودت می‌دهند.
این کلمه دوقبضه به نظرم خیلی جالب آمد و در اینترنت، آن را جستجو کردم که دیدم چه می‌کنه این دوقبضه! خود کلمه قبضه را به عنوان واحد شمارش اشیاء بسیاری از کاتیوشا گرفته تا وافور به کار می‌برند و اصطلاح «دوقبضه انجام دادن یک کار»، کاربردهای بسیار متنوع و زیبایی در زبان فارسی دارد. این شعر طنز هم یکی از نتایج جستجو بود.


کلمات کلیدی:
 
مالکیت یا تقدم؟
ساعت ٧:٤٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/۸/٢٢ 

تا به حال به مفهوم مالکیت دقت کرده‌اید؟ به عنوان مثال چگونه یک شخص مالک یک زمین می‌شود؟ خوب، با پول دادن به کسی که مالک قبلی آن بوده است.
حال اگر همین طور به عقب برگردیم می‌بینیم که اولین مالک آن زمین، کسی بوده که در زمانهای دور، آن را برای اولین بار تصاحب کرده است.
مالکیت معنوی چطور؟ حق امتیاز نام یک شرکت یا یک سایت اینترنتی، یا حق انحصار تولید یک محصول جدید فقط به خاطر مقدم بودن در استفاده یا تولید آن به افراد داده می‌شود.
از این دیدگاه، چقدر مالکیت کم ارزش به نظر می‌رسد!


کلمات کلیدی:
 
کارایی و اثربخشی (قسمت آخر)
ساعت ٦:۱٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/۸/٢۱ 

از نگاه معنوی نیز، آن مقدار از اعمال و رفتارمان که با هدف رضایت خداوند انجام می‌گیرد، اثربخش است و بقیه، سودی برایمان نخواهد داشت.
چه بسا کار نیک خود را با یک منٌت به هدر دهیم یا عبادتمان را با یک ریا باطل سازیم.
مقدار موثر اعمالمان مهم است. مثل آن بنده خدا که در روز حساب، نامه اعمالش را به دستش دادند و دید تعداد رکعت‌های مورد قبول نمازهایش، روزانه به این صورت است: 14.7   11.2   13.8  و ...
با تعجب پرسید که من همه نمازهایم را کامل می‌خواندم، مشکل کجاست؟ پاسخ شنید: «چون تو هنگام نماز خواندن همیشه با قبله زاویه داشتی، همه نمازهایت ضربدر کسینوس آلفا شده و مقدار موثر آن در پرونده‌‌‌ات ثبت شده است»!


کلمات کلیدی:
 
کارایی و اثربخشی (۳)
ساعت ٦:۱٤ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/۸/۱٩ 

کارایی را "انجام درستِ کار" و اثربخشی را "انجام کار درست" تعریف می‌کنند. طبق شکل زیر، کارایی نشان دهنده نسبت تبدیل ورودی‌ها به خروجی‌ها بوده و اثر بخشی، نسبت ارتباط خروجی‌ها با اهداف می‌باشد.
بهره‌وری، حاصل جمع برداری کارایی و اثربخشی است که نشان می‌دهد یک سازمان به چه صورت منابع خود را در راستای دستیابی به اهداف به کار می‌گیرد.
به این ترتیب، بهره‌وری را می‌توان به صورت "انجام درستِ کار درست" تعریف کرد.


ارتباط بین کارایی، اثربخشی و بهره وری


کلمات کلیدی:
 
کارایی و اثربخشی (۲)
ساعت ٦:۱٧ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/۸/۱٤ 

در دوران دانشجویی، پروژه درس ارزیابی کار و زمان را در یک شرکت بزرگ تولیدی انجام دادیم. سیستم برنامه‌ریزی تولید آن شرکت بدین صورت بود که طبق زمانسنجی واحد برنامه‌ریزی تولید، هر اپراتور باید روزانه تعداد مشخصی قطعه را تولید می‌‌کرد و هنگامی که تولید آنها به را به اتمام می‌رساند، می‌توانست بقیه وقت خود را استراحت نماید.
آخر وقت یا فردا صبح، نماینده کنترل کیفیت، قطعات مذکور را کنترل می‌کرد و مشخص می‌نمود که بخشی از آنها ضایعات هستند و نتیجه کنترل قطعات، هیچ گونه بازخوردی به ارزشیابی اپراتور نداشت.
درسی که از انجام آن پروژه گرفتیم این بود که در سنجش کارایی یک فرد یا سازمان، نباید فقط به در نظر گرفتن یک پارامتر مانند زمان، اکتفا کرد و باید تمام عوامل موثر بر کارایی را به طور همزمان مورد بررسی قرار دارد. از آن مهمتر این که نباید از اثربخشی فعالیت انجام شده، غافل بود.


کلمات کلیدی:
 
کارایی و اثربخشی (۱)
ساعت ۸:٠٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/۸/۱۳ 

فرض کنید دو راننده می‌خواهند از تهران به مشهد بروند. خودروی یکی از آنها ژیان و خودروی دیگری، بنز است. راننده ژیان با سرعت ۶۰ کیلومتر بر ساعت در جاده مشهد حرکت خود را آغاز می‌کند و راننده بنز با سرعت  ۱۱۰ کیلومتر بر ساعت، جاده شیراز را پیش می‌گیرد.
در این مثال، کارایی (Efficiency)  راننده ژیان، کمتر ولی اثربخشی  (Effectiveness) او بالاتر است. کارایی نشان می‌دهد که یک فرد یا سازمان، به چه صورت منابع (زمان، هزینه، مواد و...) را در جهت ایجاد خروجی (محصول یا خدمت) به کار می‌گیرد و اثربخشی نشان می‌دهد که این خروجی تا چه حد در راستای اهداف سازمان می‌باشد.
بنز کاراتر، چون در راستای هدف حرکت نمی‌کند، منابع (زمان، سوخت و ...) را با سرعت بالاتر به هدر می‌دهد. پس شاید بتوان گفت فعالیت اثربخش غیرکارا، از فعالیت کارای غیر اثربخش، بهتر است.


کلمات کلیدی:
 
یک داستان مدیریتی
ساعت ۱٠:۱۳ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/۸/٧ 

روزی کشور انگلستان اقدام به واردات غورباقه می‌کند و یک شرکت ایرانی هم هزار عدد قورباغه به آن کشور می‌فرستد. در فرودگاه نماینده شرکت انگلیسی مشاهده می‌کند که درب جعبه حاوی غورباقه‌های ایرانی باز است و از مسؤول تحویل‌دهی سؤال می‌کند که آیا تعداد آنها درست است یا خیر. مرد ایرانی پاسخ می‌دهد که می‌توانید آنها را بشمارید.
مرد انگیسی پس از اطمینان از صحیح بودن تعداد غورباقه ها، با تعجب می‌پرسد که چطور حتی یک غورباقه هم در طول مسیر از جعبه بیرون نپریده است که در پاسخ می‌شنود:
«اولا هیچ کدام از غورباقه‌های ایرانی حال پریدن ندارند، ثانیا اگر احیانا غورباقه‌ای هم قصد پریدن کند، سایر غورباقه‌ها، پاهای او را می‌گیرند و به پایین می‌کشند».
راستی من و شما خیلی باید مواظب باشیم که در کار و زندگی‌مان مانند این غورباقه‌ها نشویم!


کلمات کلیدی:
 
دو قورت و نیمش باقی است
ساعت ٥:٢٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/۸/٤ 

حضرت سلیمان، دستگاه حکومتی گسترده‌ای داشت و جن و انس و باد در اختیار او بودند و به زبان موجودات آگاه بود (ترجمه داستان سلیمان و ملکه سبا را از قرآن بخوانید).
می‌گویند روزی سلیمان از خداوند درخواست کرد که یک وعده غذای موجودات را او فراهم کند، سپس به مدت شش ما با تمام سپاهیانش به جمع کردن آذوقه در کنار دریا پرداخت.
روز موعود که همه آماده ضیافت شدند، ناگهان ماهی عظیم‌الجثه ای از دریا بیرون آمد و طلب روزی کرد. هرچه به او دادند، باز بیشتر خواست تا اینکه آذوقه به اتمام رسید و ماهی طلب بیشتر کرد. سلیمان از او پرسید مگر روزی تو چقدر است؟  ماهی پاسخ داد: من هر روز سه قورت غذا می‌خورم که آنچه شما به من دادید به اندازه نیم قورت آن بوده و هنوز دو قورت و نیمش باقی است!


کلمات کلیدی:
 
اول آبان، روز آمار و برنامه‌ریزی
ساعت ۱٠:٥٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/۸/۱ 

اول آبان، روز آمار و برنامه‌ریزی بر همه علاقمندان برنامه‌ریزی، خصوصا مهندسین صنایع، بالاخص دوستان گرایش برنامه‌ریزی و تحلیل سیستمها مبارک باد!
به امید روزی که فرهنگ برنامه‌ریزی در کشور نهادینه شود و آمار مورد نیاز هرکس، به سهولت و با دقت کافی در دسترس باشد!

پی نوشت:
عید سعید فطر مبارک، با آروزی قبولی طاعات و عبادات

کلمات کلیدی: